Η ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ "ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ"

 

Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η ημερίδα που οργάνωσε ο ΙΔΕΟΤΟΠΟΣ – ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΙΔΕΩΝ σε συνεργασία με το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το Σάββατο 9 Οκτωβρίου 2016. Το θέμα της

Όψεις του Διαλόγου στην σύγχρονη κοινωνία.

Από τις 9.30 το πρωί στο νεοκλασικό κτήριο Κωστής Παλαμάς του Εντευκτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών άρχισαν να προσέρχονται οι συμμετέχοντες στην ημερίδα. Με την παρουσίαIMG 1508-1-imerida-dialogos τους στην Γραμματεία της Ημερίδας πραγματοποιούσαν την εγγραφή τους και λάμβαναν τον φάκελο της Ημερίδας στον οποίο εκτός από το πρόγραμμα με τα βιογραφικά των ομιλητών και τις περιλήψεις των εισηγήσεων υπήρχε και ενημερωτικό δελτίο της Ελληνικής Εταιρίας Υπαρξιακής Ψυχολογίας 'Γίγνεσθαι' η οποία ήταν και χορηγός της εκδήλωσης.

Την Ημερίδα συντόνιζε ο επίκουρός καθηγητής του ΕΚΠΑ και διευθυντής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης ενώ στο προεδρείο βρίσκονταν και η Μαρία Ντίνου – Εταίρος και Ταμίας του ΔΣ της εταιρίας ΙΔΕΟΤΟΠΟΣ. Την έναρξη της εταιρίας έκανε ο συντονιστής της αναφερόμενος στην συνεργασία των δύο φορέων και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του θέματος της εκδήλωσης, καθώς και στο αναγκαίο της διοργάνωσης τέτοιου είδους εκδηλώσεων, σήμερα που η κοινωνία πάσχει από έλλειψη υγιούς και πραγματικού διαλόγου.

P1050020-imerida-dialogouΣτην συνέχεια στο βήμα ανέβηκε ο επίκουρος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Κώστας Θεολόγος για να παρουσιάσει την εισήγησή του με θέμα «Ο διάλογος ως φαινόμενο της κοινωνικής φυσικής, τα χωροχρονικά μεγέθη του διαλόγου και οι συνέπειές τους». Ο ομιλητής αναφέρθηκε στον χρόνο που αφιερώνουμε σε συζήτηση και διάλογο και στις επιπτώσεις του και στον χώρο (έκταση) του γραπτού διαλόγου και τη σχέση του με την αυτογνωσία και την αλήθεια του διαλόγου. Έκανε διαχωρισμό μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου παρουσιάζοντας τα διαφορετικά τους στοιχεία καθώς και στην έκταση της γραπτής επικοινωνίας κατά το παρελθόν και στις μέρες μας αναρωτώμενος «Πόσο αποκαλυπτικοί και αληθινοί υπήρξαμε στο παρελθόν και πόσο ειλικρινείς είμαστε τώρα;». Στην συνέχεια αναφέρθηκε σύντομα στην τεχνολογία και τις σύντομες μορφές διαλόγου για να καταλήξει λέγοντας ότι «ο διάλογος είναι στοιχείο της δημοκρατικής κοινωνίας και ο περιορισμός του είναι στοιχείο ολοκληρωτισμού και μιας κουλτούρας σιωπής και φόβου».

Μετά την ολοκλήρωση της εισήγησης στο βήμα ανέβηκε ο Πρόεδρος του ΔΣ της εταιρίας ΙΔΕΟΤΟΠΟΣ Γιώργος Μπουσούτας – Θανάσουλας, ο οποίος αφού ευχαρίστησε τους παρευρισκομένους για την παρουσία τους αναφέρθηκε σύντομα στις δράσεις της εταιρίας και στην προσπάθεια που αυτή κάνει ώστε ο επιοικοδομητικός διάλογος να καταστεί στοιχείο της κοινωνίας των πολιτών. Τέλος κάλεσε τους συμμετέχοντες να είναι ενεργοί κατά την διάρκεια της ημερίδας με ερωτήσεις και παρεμβάσεις λέγοντας χαρακτηριστικά: «Όλοι αυτοί (οι εισηγητές) όμως δεν θα έχουν να προσφέρουν πολλά, αν όλοι εμείς οι υπόλοιποι συμμετέχοντες δεν γίνουμε ενεργοί με τις ερωτήσεις και τις παρεμβάσεις μας στις σχετικές χρονικές στιγμές. Εμείς οι υπόλοιποι μπορούμε να μετατρέψουμε την ημερίδα αυτή σε ημερίδα διαλόγου αντί σε μια ημερίδα από καθέδρας μονόλογου. Σας καλώ λοιπόν να συμμετάσχετε ενεργά».

P1050022-imerida-dialogoΣτο βήμα ακολούθησε ο ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας του ΕΜΠ και ποιητής Άρις Κουτούγκος ο οποίος παρουσίασε το θέμα «Ο Διάλογος των ποιητών μέσω της ποίησης». Στην παρουσίασή του παρουσίασε την ποίηση ως όχημα διαλόγου μεταξύ των δημιουργών που την χρησιμοποιούν, ώστε να εκφράσουν τα συναισθήματα, τους προβληματισμούς και τις ιδέες τους. Μέσα από ποιήματά του, ο εισηγητής παρουσίασε έναν προσωπικό διάλογο με γνωστούς Έλληνες ποιητές όπως τους Καβάφη, Σεφέρη, Καββαδία, Εμπειρίκο, Σαχτούρη, κ.ά. Κυρίαρχο στοιχείο ώστε η απλή επικοινωνία γίνει διάλογος είναι κατά τον ομιλητή η ανάγκη να καταλάβουν τον συνομιλητή τους, πριν καταλήξουν σε συμφωνία ή διαφωνία μαζί του. Ο εισηγητής τέλος υποστήριξε ότι η αντίστοιχη κατανόηση στον ποιητικό διάλογο είναι η διείσδυση του ενός, πρωτίστως, στο ύφος του άλλου.

Στην συνέχεια στο βήμα ανέβηκε ο κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Καλημέρης ο οποίος παρουσίασε το θέμα: «Η αποσυναρμολόγηση του Πραγματικού». Ο διάλογος, η συζήτηση, η διαλεκτική των σχέσεων, είναι χώροι της πραγματικότητας, γεμάτοι ανακαλύψεις και εκπλήξεις είπε ο εισηγητής. Είναι αυτόνομα πεδία, όπου η παραμελημένη ομορφιά των απλών αισθημάτων, η ζωή "γυμνή" από έξαρση, ανακαλύπτει με μια "αθώα" ιδεολογία, την απόλυτη ελευθερία αυτοθέσμισης. Αν αυτό όλο συνδυαστεί με τη μυθοπλασία, τη μυθιστορηματική "σκέψη", γλιστράμε στον τελευταίο τόπο όπου ο άνθρωπος μπορεί να δει τον κόσμο σαν ένα Όλο. Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του είπε ότι η επιθυμία για διάλογο δεν σχετίζεται με την "κουλτούρα της σιωπής", την επαφή με μια προταξινομημένη πραγματικότητα. Αντίθετα, επιθυμώ τον διάλογο σημαίνει "μου αρέσει το σχήμα" που θα μου επιτρέψει να επιθυμήσω, να φανταστώ, να ανακαλύψω το έδαφος για να μπορέσω να αυτοεγκαταστήσω τις επιθυμίες μου.

Τον διαδέχθηκε η ομότιμος καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Μαρία Μαλικιώση – Λοϊζου για να αναπτύξει το θέμα της «Μια Κριτική Ματιά στο Θέμα της Ανθρωπιστικής Παιδείας». Στην αρχή της παρουσίασης μίλησε για τις φιλοσοφικές διαστάσεις του διαλόγου και η επίδρασή του στην παιδεία, με αναφορές στους Αριστοτέλη, Πλάτωνα, Descartes, Locke, Rousseau, και Dewey. Με βάση αυτές η εκπαίδευση επιτελείται καλύτερα μέσα από τον διάλογο όταν αυτός διέπεται από ειλικρινείς - γνήσιες σχέσεις, συνεργασία μαθητών – εκπαιδευτικών και ανοχή στο διαφορετικό. Στην σύγχρονη εκπαίδευση, ως διάλογος είπε, νοούνται όλες εκείνες οι μέθοδοι και οι τεχνικές που αποσκοπούν στην βελτίωση των δεξιοτήτων των μαθητών και των εκπαιδευτικών. Επισήμανε δε ότι ο διάλογος συντελεί στην διαμόρφωση της προσωπικότητας, αφού ο άνθρωπος βιώνει τον εαυτό του ως προσωπικότητα μέσα από διαπροσωπικές σχέσεις που στηρίζονται στον ειλικρινή διάλογο.

Ακολούθησε διάλειμμά μιας ώρας κατά το οποίο προσφέρθηκαν καφές και αναψυκτικά, ενώ οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ξεφυλλίσουν και να αγοράσουν βιβλία των εκδόσεων ΙΔΕΟΤΟΠΟΣ.

P1050024-imerida-dialogouΠρώτη εισήγηση μετά την διακοπή ήταν αυτή του ψυχολόγου – ψυχοθεραπευτή Παύλο Ζαρογιάννη με θέμα: «Ο Εσωτερικός Διάλογος, ως Επιμέλεια Εαυτού και του Άλλου». Αν το «διαλέγεσθαι είναι αρχή του σύμπαντος θεμελιωμένη στη σύσταση του κόσμου», τότε κατά τον ομιλητή, το διαλέγεσθαι αποτελεί αναπόσπαστη συνθήκη της ανθρωπινότητάς του ανθρώπου. Αν το διαλέγεσθαι προϋπάρχει, τότε το θέμα δεν είναι αν προσέρχεται (ή όχι) σε διάλογο κάποιος, αλλά κατά πόσο είναι ανοιχτός σε αυτόν. Άρα η ανοιχτότητα στη διαλογικότητα είναι αυτή που επιτρέπει την ανάδυση του εξωτερικού και του εσωτερικού διαλόγου. Στην συνέχεια όμως υπήρξε ένας σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό διάλογο. Ενώ ο εξωτερικός διάλογος ταυτίστηκε με τον δημόσιο, κοινωνικό λόγο, ο εσωτερικός διάλογος εκτοπίστηκε σε μια ιδιωτική, προσωπική σφαίρα με στόχο την εσωτερική επικοινωνία, την ενδοσκόπηση και την αυτογνωσία, θεμελιώδη χαρακτηριστικά της επιμέλειας εαυτού. Ο εισηγητής θεωρεί ότι θα ήταν λάθος αν συνεχίζαμε να περιορίζουμε τον εσωτερικό διάλογο στο στενό πλαίσιο μιας περίκλειστης υποκειμενικότητας. Γιατί ακόμη κι όταν μιλάμε μέσα μας, μιλάμε με τον κόσμο μας, και για τον κόσμο μας. Για τον ομιλητή ο εσωτερικός διάλογος συχνά χρειάζεται να εκφραστεί, να επικοινωνηθεί, ώστε να μπορέσει να επιτευχθεί ο εξωτερικός διάλογος, ο διάλογος με τον άλλο.

Στην συνέχεια η ιστορικός Τέχνης Κατερίνα Μανδρώνη στην εισήγησή της με τίτλο: «Η Τέχνη του Μεσοπολέμου: Διαλεκτική Κρίση και Αδιέξοδα» παρουσίασP1050026-imerida-dialogouε μέσω μιας σειράς διαφανειών έναν διάλογο των καλλιτεχνών των εικαστικών τεχνών όπως αυτός εκφράστηκε στα πρωτοποριακά κινήματα των αρχών του 20ου αιώνα. Σε αυτά παρατηρείται έντονη η επιθυμία των καλλιτεχνών να έλθουν –αφ' ενός- σε απόλυτη ρήξη με το παρελθόν και την ιστορία της Τέχνης, και αφ' ετέρου, να προτείνουν τη μορφογένεση του μέλλοντος. Το μεγάλα ιστορικά γεγονότα του αιώνα αυτού όμως, ματαίωσαν, ανέβαλαν, αναχαίτισαν, ακύρωσαν αυτά τα σχέδια. Έφερε ως παράδειγμα τον Pablo Picasso ο οποίος αναζητώντας την ισπανικότητά του στην Γαλλία του Μεσοπολέμου συνδιαλέγεται με το έργο του Velasquez και του El Greco, αναδεικνύοντας πως ο διάλογος στην Τέχνη φέρει στην επιφάνεια εκείνες τις πτυχές που η συνήθεια της κριτικής και ο άκριτος ή απερίσκεπτος θαυμασμός του κοινού έχουν εμποδίσει να φανερωθούν. Στην συνέχεια έδωσε παραδείγματα διαλεκτικής διαδικασίας κατά την περίοδο της κρίσης με τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του Μεσοπολέμου (π.χ. Γερμανία - εθνικοσοσιαλιστική τέχνη, Σοβιετική Ένωση - επιστροφή στους Περεβίζντνικι).

Η τελευταία εισήγηση ήταν αυτή του επίκουρου καθηγητή του ΕΜΠ Πέτρου Στεφανέα με τίτλο «Ο Διάλογος στα Κοινωνικά Δίκτυα». Τα κοινωνικά δίκτυα εμπεριέχουν στοιχεία διαλόγου P1050028-imerida-dialogouμεταξύ των μερών τους σύμφωνα με τον ομιλητή. Οι τεχνολογίες της τηλεφωνίας, του Διαδικτύου και του Παγκόσμιου Ιστού προκάλεσαν νέες μορφές κοινωνικών δικτύων. Διερωτάται όμως εάν και σε ποιο βαθμό οι τεχνολογίες αυτές συνέβαλαν στη γέννηση νέων διακριτών μορφών διαλόγου. Οι διάλογοι που πραγματοποιούνται με αφορμή την αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων τονίζει έχουν μελετηθεί ήδη με χρήση τεχνικών ανάλυσης λόγου, της ρητορικής, της λογικής και της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Κατά τον εισηγητή κάποιες από τις νέες μορφές διαλόγου των κοινωνικών δικτύων έχουν ενδιαφέροντα κοινά χαρακτηριστικά με τον θεατρικό λόγο διότι πρόκειται για μια εκ πρώτης όψεως απρόβλεπτη σχέση που βασίζεται στην ανάλυση ενός διαλόγου ως σύνθεση σκηνών με αξιοποίηση της τεχνικής Στανισλάφσκι.

Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να υπογραμμιστεί η συμμετοχή των ακροατών στο πέρας κάθε εισήγησης με ερωτήσεις, παρεμβάσεις και μικρούς διαλόγους μεταξύ των συμμετεχόντων δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό εικόνες 'ζωντανού' διαλόγου οι οποίες συνέβαλλαν ακόμη περισσότερο στην επιτυχία των σκοπών της Ημερίδας. Επιστέγασμα των εισηγήσεων ήταν η σύνοψη των συμπερασμάτων της τα οποία παρουσιάστηκαν από την Μαρία Ντίνου Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας καιP1050032-imerida-dialogou ιδρυτικό μέλος του ΙΔΕΟΤΟΠΟΥ.

Οι εργασίες της Ημερίδας ολοκληρώθηκαν με το θεατρικό δρώμενο «Φιλοσοφικοί Διάλογοι» το οποίο βασίζονταν στο βιβλίο του Άρι Κουτούγκου Φιλοσοφικοί Τόποι, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση. Το θεατρικό δρώμενο παρουσίασαν, με μεγάλη επιτυχία, οι ηθοποιοί Μανόλης Μαυροματάκης και Γιάννης Καπελέρης.

 

 

 

 

 

Back to top
Back to top